Eg Sneek - beeldhouwer - sculpteur
sculptures en marbre, pierre des Ardennes, diabasis, albâtre, steatite
Abonneren
Abonneer je nu voor nieuwe artikelen in deze categorie!
Abonneren
Abonneer je nu voor nieuwe artikelen op deze website!
 
          
 
 
                                    The Overview Effect
 
 
 
 
 
 
Bovenstaand werk is gemaakt naar aanleiding van een uitspraak van André Kuipers, dat gaat over het zien van de aarde vanuit de ruimte.
 
We zien een 'DRIELUIK', met drie verschillende 'standpunten' van waaruit je naar onze wereld kan kijken:
 
links:       het filosofisch standpunt
midden:  het materialistische standpunt
rechts:    het holistische standpunt.
 
Als je iets 'vanuit een bepaald perspectief' wil zien, dan vraagt dat om een 'standpunt', waarvan je er vele hebt.
Zo heb je een 'kikvorsperspectief' met een extreem laag bij de grond gelegen 'standpunt'.
Verder bestaat zoiets als een 'centraal perspectief', vaak vanuit één beschouwer gekozen.
Er is ook nog een 'vogelvluchtperspectief', dat alles bekijkt van 'een hoog standpunt', vanuit een boom.
 
Mijn gekozen 'standpunt' is er een vanuit de ruimte, zoals astronauten dat beleefd hebben, en wat onder het begrip "The Overview Effect" bekend is geworden. Het maakt astronauten én ons mensen in één klap duidelijk hoe klein én kwetsbaar onze planeet is. Astronauten zijn ervan doordrongen dat de mensheid op een belangrijk punt is aangekomen, waarin met grote daadkracht moet worden vóórkomen dat onze planeet wordt uitgeput, bossen massaal worden gekapt, het milieu wordt vervuild, het klimaat wordt verstoord. Daarom heb ik mijn drieluik de titel meegegeven van The Overview Effect.
 
The Overview Effect
 
Het 'filosofische standpunt' verhaalt van een wereld in harmonie, waarin er nog verbinding was tussen geest en stof, tussen de ideeënwereld en de mens. Het was misschien nog slechts één enkele mens die dat verband zag, hier voorgesteld door een in meditatie zittende figuur, in een driehoek geplaatst.
We zien een sterrenhemel afgebeeld, met helemaal onderin het beeld, het Japanse symbool voor 'schepping', voorgesteld door een vierkant (= aarde), een driehoek (= de ziel, de mens), en de cirkel ( = de geest, de kosmos).
 
Het 'materialistische standpunt' laat onze huidige tijd zien, waarin alleen nog maar oog is voor de materie en het geldelijke gewin dat je uit die materie kunt halen. Ook een tijd waarin bijna alles wordt herleidt naar ons DNA en tot ons functionerend BREIN. We vergeten daarbij de samenhang, en de effecten die dat handelen kan aanrichten op ons leefsysteem dat AARDE heet, met al zijn nauur, bomen, dieren en mensen. Wat je aan de een kant vande aarde doet heeft effect op de andere kant. De schaal waarop de mensheid tegenwoordig bezig is lijkt het klimaat la definitief te hebben veranderd. Kijk naar de rapporten van de NASA en het IPCC, het klimaatbureau van de Verenigde Naties.
Dit materialistisch standpunt wordt gesymboliseerd door de aarde voor te stellen als een kubus (= aarde) in het centrum van de ruimte. Verder is het symbool voor 'schepping' doorgestreept en zien we geen sterren meer. De mens kijkt naar beneden. De astronaut in zijn ruimtewandeling kunnen we zien als de moderen ICARUS-figuur.
 
Het derde standpunt heb ik het 'holistisch standpunt' genoemd., waarin de mens, individueel maar zeker ook gezamenlijk, zich moet gaan inspannen voor een leefbare wereld. Hij zal zelf de samenhang der dingen weer moeten leren begrijpen en er ook naar handelen. Een mens is méér dan zijn DNA en BREIN bij elkaar.
In dit laatste deel, wordt het midden ingenomen door een stuk Lapis Lazuli in een ronde vorm, wat symbool staat voor een aarde waarin het leven ongehinderd zijn loop kan blijven hebben, voor mensen, dieren en planten. Boven in het beeld zien we opnieuw de sterrenhemel, en onderin zijn de symbolen voor de 'schepping' weer vól kleur.
 
 
 
Hieronder staan nog wat eerste uitgangspunten te lezen en enkele voorstadia van het uiteindelijk drieluik. 
 
 
 
Ontwerpproces van idee naar uitvoering naar beeld
 
De uitspraak van de Nederlandse astronaut André Kuipers:
 
"Vruchtbare gebieden worden schaarser, de zeeën worden leeg gevist, oerwouden worden gekapt en de luchtvervuiling is enorm. Veel mensen zijn zich hier niet van bewust. Ik heb het voorrecht gehad om de aarde vanuit de ruimte te observeren, vanuit een ander perspectief."  
 
 
 
"Een wereld vanuit een ander perspectief."
 
Voor kunstenaars betekent het woord 'perspectief' al gauw een methode waarmee je met horizon en verdwijnpunten een driedimensionaal beeld kan tekenen en schilderen.
Het woord 'perspectief' betekent letterlijk 'per spectare', wat betekent dat je ergens doorheen kijkt. Er bestaat een gravure van Albrecht Dürer, waarin je een kunstenaar ziet tekenen naar model, kijkend door een raam. We laten deze gravure even zien. De kunstenaar kijkt over een vast punt, zijn standpunt, dat ook nog eens precies op horizonhoogte ligt, te zien in de achtergrond. Het raster in het raam is ook getekend op het papier dat vóór de kunstenaar ligt.
 
 
 
Het woord 'raam' kom je ook tegen in het woord 'denkraam', wat op te vatten is als een denkkader waarbinnen je naar de dingen kijkt, figuurlijk dus.
Dat begrip ga ik nemen om de vraag 'een wereld vanuit een ander perspectief' gestalte te geven.
 
 
 
Met welk 'denkraam' ga ik aan de slag?
 
De uitspraak van André Kuipers lezend, kwamen bij mij al snel enkele denkbeelden naar boven welke terug te vinden zijn in filosofische, mythologische, maatschappelijke en materialistische hoek. In de nu volgende ideeën reeks zal dat duidelijk worden.
 
 
 
           
 
 
1ste idee: Icarus
 
In de uitspraak van André Kuipers lees ik zijn bezorgdheid over het welzijn van deze wereld. Vanuit de ruimte moet dat een overweldigende indruk maken, een levende planeet met zijn land, zeeën en wel heel dunne dampkring.
 
Op de grond levend kun je vaak niet verder kijken dan je horizon (= verdwijnpunt, perspectief) ver ligt.
Ik ben in mijn eigen werk al verschillende malen bezig geweest met het mythologische thema Icarus (zie hieronder uitgelegd). Waarin ik wil wijzen op de houding van de huidige mens om zich op te stellen als "schepper", als "wetenschapper, die genetisch manipuleert" (denk aan Monsanto), aan de "DNA wetenschapper" die alles wil herleiden naar je DNA (wat alleen maar een materialistsche opvatting van 'leven' is), dus als "Icarus" die moet ontdekken dat "hoogmoed voor de val komt", ten koste van zijn eigen leven.
 
 
 
                 
 
 
Minos, de koning van Kreta, had de briljante uitvinder Daedalus gevangengezet in het labyrinth dat hij op verzoek van de koning zelf had gebouwd.
Daedalus sloot ontsnapping over land of zee uit, omdat Kreta een eiland was en Minos de zeeën beheerste. Er was evenwel nog een een derde optie: de lucht. Daedalus verzamelde veren en voegde ze samen tot vleugelachtige constructie door ze met draad en was aaneen te hechten. Hij maakte één set voor zichzelf en een tweede voor zijn zoon, Icarus.
Toen de tijd rijp was om te ontsnappen, waarschuwde Daedalus zijn zoon dat hij niet te laag moest vliegen, waar het water zijn vleugels neer kon trekken, en niet te hoog, waar de zon de was kon doen smelten.
Toen begonnen de twee aan hun vlucht, de zoon achter zijn vader. Enkele mensen die hen gadesloegen, namen aan dat ze goden waren. Icarus werd echter zo opgetogen door de belevenis dat hij steeds hoger vloog, totdat de zon de was van zijn vleugels deed smelten en hij neerstortte in het water beneden. De zee waarin hij verdronk, werd bekend als de Icarische Zee, het nabijgelegen eiland war de treurende vader zijn zoon begroef, werd omgedoopt tot Icris.
 
 
 
 
2de idee: de kubus
 
Op maandag 2 december 2013 liep ik weer eens een edelstenenwinkel binnen. Ik kijk er meestal rond naar de grote verscheidenheid aan stenen, kleuren en kristallen. En ook nu weer viel mijn oog op het edelsteen Pyriet, dat zo wonderlijk kristalliseert in een tweetal kristalvormen, als kubus en als dodecaëder (twaalfvlak), hieronder te zien op de linkerfoto. Ik zag een aantal wel heel kleine kubussen, dit keer heel gaaf van verhouding en vorm. Ik kocht er een drietal.
 
 
 
 
De volgende dag, op 3 december, ontstond het volgend idee. Ik kon deze pyriet kristallen gebruiken als 'aarde' in één van de uit te werken objecten. Toen ik het kristal kocht, was ik mij daarvan nog niet bewust.
 
Waarom 'de kristalvorm van pyriet gebruiken voor een beeld van de aarde'?
 
Dat is terug te voeren op mijn belangstelling voor de wereld van de kristallografie, en in het bijzonder de onderlinge verhoudingen van de 5 Platonische lichamen. Deze Platonische lichamen gaan terug op de Griekse filosoof Plato, die deze 5 regelmatige geometrische vormen voor het eerst beschreef, én .... er ook nog een betekenis aan verbond.
 
 
                              
 
 
Voor Plato waren de 5 platonische lichamen een belichaming voor de zogenaamde 4 elementen 'aarde, water, lucht en vuur' en de zogenaamde 'quintessence' (= 5de essentie, 5de element) de 'ether', de 'kosmos'.
 
de hexaëder, de kubus, staat voor het element 'aarde'
de octaëder, het achtvlak, staat voor het element 'lucht'
de tetraëder, het viervlak, staat voor het element 'vuur'
de icosaëder, het twintigvlak, staat voor het element 'water'
de dodecaëder, het twaalfvlak, staat voor het element 'ether' (= kosmos)
 
 
 
               
 
 
 We zien dat beeldend weergegeven in de afbeeldingen hierboven welke Johannes Kepler, astroloog én astronoom, gebruikte in zijn boeken 'Mysterium Cosmograficum' uit 1596 en 'Harmonice Mundi" uit 1619.
We zien een kubus met daarin afgebeeld een aarde met een boom, een tetraeder met vuur, de oktaeder met vogels in de lucht, de icosaeder met een kreeft en vissen in het water, en de dodecaeder  met de zon, maan en sterren.
 
 
 
 
 
 
 
 
       
 
 
3de idee: SANGEN, een Japans symbool voor de 'schepping'
 
In de Japanse calligrafie bestaat een interessante schrijfvorm voor het begrip 'schepping'. De betekenis daarvan is als volgt:
 
het vierkant staat voor de 'aarde'
de cirkel staat voor de 'kosmos'
en de driehoek voor de 'ziel' (van de mens, die tussen aarde en kosmos in staat)
 
Dit symbool werd voor het eerst in de boven afgebeelde vorm gekalligrafeerd door de Japanse kalligraaf Sengaï.
 
Ook met dit element heb ik in het verleden verschillende beelden gemaakt. Ik wil het ook nu weer opnemen in de vormgeving van mijn objecten.
 
 
 
 
 
                  
 
 
4de idee: kleur
 
Het zou ook mooi zijn als er kleur aan te pas kwam. Ik denk dan aan de koppeling die Kandinsky heeft gemaakt tussen vorm em kleur. Hierboven zien we dat in een schema weergegeven.
Deze kleur wil ik toepassen in mijn werk. En wel zo dat de kleur de vorm ondersteund, en er verschil optreedt tussen de objecten.
 
 
 
 
In dit schilderij uit 1923 zien we hoe Kandinsky kleur én vorm heeft toegepast. Rechts het blauw in een cirkelvorm, in het midden een stapeling van rode vierkanten tot een kruisvorm, en links het geel dat alle kanten uitstraalt.
 
 
 
5de idee: het wordt een drieluik
 
In een drieluik kun je een ontwikkeling weergeven, in een leesrichting, van links naar rechts, een voorstadium, het midden waar alles om draait, en rechts waar het op uit zou moeten komen.
Ik denk bijvoorbeeld aan dat bekende werk van Mondriaan dat hij maakte in 1910-1911 en hij noemde het 'Evolutie'. We laten dat even zien. De linkerfiguur heeft de ogen gesloten, de middenfiguur is wakker, bewust, en in de rechterfiguur zien we opnieuw de ogen gesloten, maar de bloemen op de achtergrond zijn licht van kleur.
Het is maar een voorbeeld, ik zal er verder niets aan hebben. Mijn drie voorstellingen zullen andere voorstellingselementen laten zien.
 
 
                   
 
 
 
 
6de idee: een stuk Lapis Lazuli
 
Op 7 januari lopen we bij een bezoekje aan Utrecht nog even "De Wijze Kater" binnen, een leuke kleine boekhandel op de Mariaplaats met een afdeling edelstenen. Ik vind daar 'bij toeval' een stuk Lapis Lazuli, dat uitstekend geschikt is om in mijn ontwerp op te nemen. Het is ook meteen de aanleiding om de titel van mijn inzending vast te stellen. Het wordt steeds interessanter.
 
 
  
 
 
Eerste ontwerpschetsen
 
       
 
 
Op deze bovenstaande  3 schetsen zien we al verschillende elementen samenkomen.
Ik speel met de gedachte om de cirkel, vierkant en driehoek toe te passen.
Verder staat bovenin het beeld de Icarus-figuur. Het beeld van de Icarus zal ik aanpassen aan de tijd.
 
Ook is te zien, dat ik het wil uitvoeren in leisteen. Dat maakt dat de maat van het werk niet veel groter wordt dan zo'n 40 cm. Maar ik zie het als een uitgewerkt idee, het kan altijd nog groter worden gemaakt, alleen in andere materialen.
 
Dit zijn echter eerste schetsen, daar gaat het nodige in veranderen. De cirkel, vierkant en driehoek worden al anders toegepast dan in deze eerste tekeningen te zien is.
 
 
 
 
 
Eerste begin is gemaakt
 
Op bovenstaande foto is al te zien hoe het werk wordt aangepakt. Leisteen is een gelaagd soort steen, daardoor heel sterk en je kunt het zagen met een diamantzaagje.
In de ronde opening in het midden komt een dunne plaat albast, hieronder op de foto te zien. Je kunt het eveneens zagen tot heel dunne platen, en het is half transparant en laat licht door.
Albast werd vroeger o.a. gebruikt als materiaal voor ramen, nog te zien in Byzantijns-christelijke kerken in Ravenna.
 
 
 
 
 
 
 
    
 
 
 
 
 
Enkele ontwerpprocessen uit het verleden
 
 
                                        
                       1994-06   Liggende vrouwefiguur, Turks marmer, 23 cm, Eg Sneek
 
 
De nu volgende ontwerpprocessen zijn minder uitgebreid gedocumenteerd. Meestal maak ik eerst tekeningen en modellen in klei. Uit de vele tekeningen en modellen ontstaat meestal wel een beeld. Je moet het niet zoeken, het is meer een beeld vinden. Het mooiste beeld is ook vaak een vondst.
Ik heb verschillende schetsboeken, vol met tekeningen van beelden. In de loop van de jaren heb ik mijn thema's ontwikkeld en aangevuld: de Liggende Figuren, het Paar, de Zittende Figuren en Moeder en Kind.
 
 
                                      
                                       ontwerpschets voor onderstaand beeld in diabaas
 
 
Wanneer ik een beeld heb gekozen, dan zoek ik daar de geschikte steen bij, om het uit te voeren. Een beeld wordt vaak meerdere malen uitgewerkt, in verschillende materialen en in verschillende grootte.
 
 
                                                   
                                 1995-25   Liggende Figuur, diabaas, 29 cm, Eg Sneek
 
 
Ik heb de voorkeur voor harde steensoorten, als marmer en diabaas, een vulkanisch ganggesteente. Ik maak de kleinplastiek in minder harde steensoorten, als speksteen en albast.
 
 
 
                                   
 
 
                                         
                                        ontwerp en uitvoering                                          ontwerp
 
Voor het bewerken van steen gebruik ik verschillende gereedschappen: een moker, een houten hamer, een job, een puntijzer, een bouchardhamer, en verschillende steenbeitels.
Na het hakken ga ik meestal over op het polijsten van het beeld.
 
 
                                                         
                                                        Danser, olijfhout, Eg Sneek
 
 
Het is goed werken in olijfhout. Tijdens onze vakanties in Le Beausset, in de Midi, kreeg ik van Monsieur Paganelli een hele boomstronk. Ik heb deze olijfhouten stronk in stukken gezaagd. En gedurende jaren heb ik daaruit verschillende beelden kunnen hakken, ik heb ze kunnen tentoonstellen en kunnen verkopen.
Wanneer men in olijfhout werkt, ruik je de geur van olijven.
Ik werk ook in mahoniehout, iepenhout, esdoorn, populierenhout, en notenhout.
Het werken in hout geeft je de mogelijkheid om opengewerkte beelden te maken, bijvoorbeeld in de Danser in olijfhout, hierboven.
 
 
 
 
                                         
 
 
In de loop van de jaren heb ik in tekeningen en kleimodellen gezocht naar allerlei manieren van weergave. Ik gebruikte daarbij heel verschillende materialen, zoals leisteen, speksteen, albast en olijfhout.
Ik heb geëxperimenteerd met vormvereenvoudigingen in de lineaire beelden, de silhouetten in leisteen en in de opengewerkte figuren.
Ik heb ook geëxperimenteerd met beelden in kleur, in kleimodellen.
 
 
                                           

 

Lees meer...   (1 reactie)
Domeinregistratie en hosting via mijndomein.nl